Zarobki europosła – ile wynosi pensja i dodatki?

Myślisz o starcie w wyborach do Parlamentu Europejskiego albo po prostu chcesz wiedzieć, ile naprawdę zarabiają europosłowie? W tym tekście znajdziesz liczby, zasady i konkretne przykłady związane z ich pensją i przywilejami. Poznasz też, jak wyglądają dodatki, diety, odprawy oraz emerytury poselskie.

Ile wynosi pensja europosła?

Podstawowe wynagrodzenie europosła nie jest ustalane „z sufitu”. Statut posła do Parlamentu Europejskiego wiąże je z pensją sędziego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Miesięczna pensja zasadnicza stanowi 38,5 proc. wynagrodzenia podstawowego sędziego TSUE, a wypłata pochodzi bezpośrednio z budżetu Parlamentu Europejskiego.

Od 1 stycznia 2023 roku miesięczne zarobki europosła wynosiły 9 975,42 euro brutto, a według nowszych danych przytaczanych przez „Dziennik Gazetę Prawną” sięgają już 10 075,42 euro brutto. Po potrąceniu podatku unijnego i składek na ubezpieczenie daje to około 7 854 euro netto, czyli mniej więcej 34 tys. zł netto miesięcznie przy kursie z wiosny 2024 roku.

Jak obliczana jest pensja brutto?

Podstawą jest statystyczne wynagrodzenie sędziego TSUE w Luksemburgu, dostosowane do poziomu płac w instytucjach unijnych. Z tej kwoty wylicza się wspomniane 38,5 proc., co tworzy jednolitą stawkę dla wszystkich posłów, niezależnie od kraju, z którego zostali wybrani. Taki system obowiązuje od 2009 roku i miał zakończyć różnice między krajami.

Przed wejściem w życie Statutu posła do PE w 2009 roku eurodeputowani byli opłacani z budżetów krajowych. Polscy europosłowie otrzymywali wynagrodzenie równe pensji posłów w Sejmie, czyli np. w 2006 roku około 9 670 zł miesięcznie. W tym samym czasie parlamentarzyści z bogatszych państw zarabiali wielokrotnie więcej, co prowadziło do wyraźnych dysproporcji za tę samą pracę.

Od czego zależy pensja netto?

Nominalnie każdy europoseł dostaje taką samą kwotę brutto, ale ostateczna pensja netto europosła zależy od systemu podatkowego jego kraju. Parlament Europejski potrąca podatek unijny oraz składki na ubezpieczenie, lecz państwa członkowskie mogą doliczyć własny podatek dochodowy. Z tego powodu eurodeputowany z Włoch, Niemiec czy Francji może „na rękę” dostawać inną kwotę niż jego kolega z Polski.

W Polsce sytuacja jest szczególna. Zgodnie z ustawą o PIT (art. 21 ust. 1 pkt 46a) wynagrodzenie europosła z Polski, diety oraz inne przychody z tytułu unijnych dodatków są zwolnione z podatku dochodowego. To powoduje, że polski eurodeputowany po potrąceniu podatku unijnego i składek zachowuje blisko 7,8 tys. euro netto, co przekłada się na około 35–34 tys. zł miesięcznie, w zależności od kursu euro.

Wspólna stawka 10 075,42 euro brutto i zwolnienie z polskiego PIT sprawiają, że europosłowie z Polski należą do najlepiej wynagradzanych polityków w kraju.

Jakie dodatki i diety otrzymuje europoseł?

Goła pensja to tylko część pakietu. System wynagradzania w Parlamencie Europejskim zakłada szeroki zestaw dodatków, które mają pokrywać realne koszty pracy poselskiej. Mowa głównie o diece z tytułu kosztów ogólnych, diece dziennej, zwrocie podróży, kosztach leczenia oraz środkach na asystentów i prowadzenie biur.

Dieta z tytułu kosztów ogólnych

Najważniejszym dodatkiem „stałym” jest dieta z tytułu kosztów ogólnych. Od 1 stycznia 2024 roku jej wysokość wynosi 4 950 euro miesięcznie. Te pieniądze mają pokrywać wydatki ponoszone w państwie, w którym europoseł został wybrany. Chodzi o koszty prowadzenia biur i bieżącej obsługi pracy parlamentarnej.

Do typowych wydatków finansowanych z tej diety należą między innymi:

• czynsz za wynajem biura poselskiego w okręgu wyborczym,
• rachunki telefoniczne i internetowe oraz opłaty abonamentowe,
• zakup i serwis sprzętu komputerowego, telefonów oraz oprogramowania,
• materiały biurowe, druk materiałów informacyjnych, organizacja konferencji i spotkań.

Nieobecności mogą tę dietę zmniejszyć. Jeśli europoseł bez uzasadnienia nie uczestniczy w co najmniej połowie posiedzeń plenarnych w danym roku parlamentarnym, dieta na koszty ogólne jest obniżana o połowę. To motywuje posłów, by realnie uczestniczyli w pracach izby, a nie tylko korzystali z przywilejów finansowych.

Dieta dzienna

Drugim filarem jest dieta dzienna (pobytowa), wypłacana za każdy dzień obecności w Parlamencie Europejskim w Brukseli lub Strasburgu. Jej aktualna wysokość to 350 euro dziennie. Ma pokrywać koszty zakwaterowania, wyżywienia oraz drobnych wydatków podczas wykonywania obowiązków poza miejscem zamieszkania.

Aby otrzymać pełną kwotę, poseł musi podpisać oficjalną listę obecności. Dodatkowo regulamin przewiduje, że gdy europoseł opuści ponad połowę głosowań imiennych w dniu posiedzenia, dieta zostaje zredukowana o 50 proc., nawet jeśli był fizycznie obecny i podpisał listę. W przypadku wyjazdów służbowych poza UE dieta jest niższa (np. 160–169 euro dziennie), ale koszty hotelu zwracane są osobno.

Dieta dzienna 350 euro sprawia, że przy intensywnym miesiącu pracy łączny dodatek pobytowy może sięgnąć kilku tysięcy euro.

Zwrot kosztów podróży i leczenia

Europosłowie regularnie przemieszczają się między swoim krajem a Brukselą czy Strasburgiem. W związku z tym przysługuje im zwrot rzeczywistych kosztów podróży na posiedzenia plenarne, komisje oraz grupy polityczne. Parlament opłaca bilety lotnicze w klasie biznes lub równoważnej, bilety kolejowe w pierwszej klasie, a w przypadku podróży samochodem stosuje stawkę około 0,53–0,58 euro za kilometr do 1000 km.

Osobno rozlicza się podróże służbowe w ramach działalności poza stałymi miejscami pracy. Przy wyjazdach poza kraj wyboru przysługuje roczny limit zwrotu (np. 4 454–4 716 euro) obejmujący koszty podróży, zakwaterowania i wydatki powiązane. Na terenie państwa członkowskiego, z którego pochodzi poseł, zwraca się co do zasady tylko koszty transportu, do ustalonego limitu rocznego.

System obejmuje także zwrot dwóch trzecich kosztów leczenia poniesionych przez europosłów. Dotyczy to wizyt lekarskich, hospitalizacji czy leków, przy spełnieniu warunków dokumentacyjnych. W praktyce oznacza to, że poseł pokrywa z własnych środków około jednej trzeciej wydatków medycznych powiązanych z jego ubezpieczeniem.

Istotnym elementem są też środki na asystentów parlamentarnych. W 2019 roku maksymalna dostępna kwota wynosiła 24 943 euro miesięcznie na posła. Te pieniądze nie trafiają na konto europosła. Parlament wypłaca je bezpośrednio asystentom i urzędom skarbowym, które pobierają podatki od ich wynagrodzeń.

Co dzieje się z finansami europosła po zakończeniu kadencji?

System wynagrodzeń w europarlamencie obejmuje nie tylko czas trwania mandatu. W statucie zapisano także odprawę przejściową oraz emeryturę poselską. Te świadczenia budzą spore emocje, bo dotyczą polityków, którzy często już przed wyborem należeli do najlepiej zarabiających.

Odprawa przejściowa

Po zakończeniu kadencji każdy europoseł ma prawo do odprawy. Jej wysokość odpowiada jednemu miesięcznemu wynagrodzeniu za każdy rok sprawowania mandatu. Minimalny okres wypłaty to 6 miesięcy, a maksymalny 24 miesiące. Odprawa ma złagodzić skutki utraty mandatu i dać czas na znalezienie nowej pracy lub powrót do zawodu.

Wypłata odprawy nie jest jednak nieograniczona. Przestaje przysługiwać, gdy były europoseł obejmie inną dobrze płatną funkcję publiczną, np. mandat w parlamencie krajowym, stanowisko rządowe albo przejdzie na emeryturę poselską. W praktyce oznacza to, że łączny czas pobierania odprawy często jest krótszy niż maksymalne 24 miesiące.

Emerytura poselska

Byli posłowie do Parlamentu Europejskiego mogą przejść na dedykowaną emeryturę po ukończeniu 63. roku życia. Jej wysokość wynosi 3,5 proc. wynagrodzenia za każdy pełny rok mandatu oraz jedną dwunastą tej stawki za każdy kolejny pełny miesiąc sprawowania funkcji. Wysokość świadczenia nie może przekroczyć 70 proc. uposażenia europosła.

Jeśli ktoś był europosłem przez dwie pełne kadencje, czyli 10 lat, uzyska prawo do emerytury na poziomie 35 proc. dotychczasowej pensji. Przy dłuższej pracy, np. około 20 lat, można zbliżyć się do limitu 70 proc. Wszystkie te świadczenia emerytalne finansuje budżet Unii Europejskiej. Po śmierci eurodeputowanego jego małżonek oraz dzieci na utrzymaniu mogą otrzymać rentę rodzinną, zgodnie z wewnętrznymi przepisami PE.

Stawka 3,5 proc. za każdy rok mandatu sprawia, że długa kariera w europarlamencie przekłada się na bardzo wysoką emeryturę w porównaniu z przeciętnym świadczeniem krajowym.

Jak zarobki europosłów wypadają na tle posłów krajowych?

Czy zarobki europosła są naprawdę aż tak wysokie? W polskich realiach odpowiedź jest jednoznaczna. Posłowie do Parlamentu Europejskiego z Polski zarabiają około cztery razy więcej niż posłowie na Sejm, których podstawowa uposażenie wynosi około 9 892,30 zł brutto miesięcznie. Do tego dochodzą diety i dodatki, ale skala różnicy pozostaje ogromna.

Włosi czy Niemcy patrzą na tę relację inaczej. We Włoszech poseł krajowy zarabia około 11 tys. euro miesięcznie, podczas gdy włoski europoseł dostaje około 7 854 euro netto. W Niemczech parlamentarzysta krajowy otrzymuje mniej więcej 10 591,70 euro miesięcznie, więc niemiecki eurodeputowany ma niższe wynagrodzenie niż poseł do Bundestagu. Widać wyraźnie, że w najbogatszych krajach różnica między „Brukselą” a parlamentem krajowym jest znacznie mniejsza albo wręcz negatywna.

W debacie publicznej często przytacza się także łączne dochody konkretnych europosłów. Według danych serwisu skrotpolityczny.pl w 2022 roku największy roczny dochód wśród polskich eurodeputowanych uzyskał Radosław Sikorski – około 2 280 990,61 zł brutto ze wszystkich źródeł. Na kolejnych miejscach znaleźli się Marek Belka z dochodem 1 078 068,22 zł brutto oraz Magdalena Adamowicz z wynikiem 905 534,93 zł brutto. Samo uposażenie poselskie pozwalało w tamtym czasie uzyskać około 540 tys. zł rocznie.

Spore emocje budzą też dodatkowe źródła dochodów niektórych europosłów, zwłaszcza związane ze współpracą z podmiotami z państw trzecich. Przykład wspomnianego Radosława Sikorskiego, który według doniesień holenderskiego „NRC” otrzymywał 100 tys. dolarów rocznie za doradztwo dla Zjednoczonych Emiratów Arabskich, pokazał, jak mocno takie informacje wpływają na dyskusję o przejrzystości finansów. Grzegorz Schetyna, pytany o tę sprawę w TOK FM, podkreślał, że w Parlamencie Europejskim „prześwietlany jest każdy pieniądz” i że mechanizm nieprzyjmowania pieniędzy od obcych państw powinien być częścią politycznego DNA.

Cały system wynagrodzeń w europarlamencie opiera się więc na wysokiej pensji zasadniczej, rozbudowanym pakiecie dodatków oraz solidnych świadczeniach po zakończeniu kariery. W efekcie jeden mandat w wyborach do Parlamentu Europejskiego oznacza nie tylko wpływ na kształt prawa w UE, ale także bardzo wysoki, stabilny poziom życia.